نشریه علمی روانشناسی سلامت و اختلالات رفتاری 3 پیاپی 11 1404 08 01 Effectiveness of Beck’s Cognitive Therapy on Cognitive Avoidance, Arousal, and Dissociative Experiences in Individuals with Post-Traumatic Stress Disorder بررسی اثربخشی درمان شناختی بک بر اجتناب شناختی، برانگیختگی و تجارب تجزیه‌ای در افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه 1 15 10.61838/jhpbd.105 FA مریم جعفری سنجانی گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران طاهر تیزدست گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران طهمورث آقاجانی هشجین گروه روانشناسی، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404/04/12 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">This study aimed to examine the effectiveness of Beck’s cognitive therapy in reducing cognitive avoidance, arousal, and dissociative experiences among individuals with post-traumatic stress disorder (PTSD). A semi-experimental design with pretest–posttest control group and three-month follow-up was employed. The study population consisted of patients with PTSD attending psychotherapy clinics in western Tehran in 2024. Thirty eligible participants were selected via purposive sampling and randomly assigned to experimental (n=15) and control (n=15) groups. The experimental group underwent 12 weekly 90-minute sessions of Beck’s cognitive therapy. Measurement tools included the Cognitive Avoidance Questionnaire (CAQ), the Distress and Arousal Questionnaire (DARQ), and the Dissociative Experiences Scale (II-DES). Data were analyzed using repeated measures ANOVA in SPSS-22. Beck’s cognitive therapy significantly reduced cognitive avoidance, arousal, and dissociative experiences compared to the control group (p&lt;0.01). These improvements were maintained at the three-month follow-up. Effect size estimates indicated substantial and clinically meaningful changes across all target symptoms. Beck’s cognitive therapy is an effective intervention for alleviating key PTSD symptoms, including cognitive avoidance, hyperarousal, and dissociative experiences. Its structured approach and sustained effects support its clinical utility for PTSD treatment and long-term psychological recovery.</p> <p>هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان شناختی بک بر کاهش اجتناب شناختی، برانگیختگی و تجارب تجزیه‌ای در بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) بود. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری سه‌ماهه انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به PTSD مراجعه‌کننده به کلینیک‌های روان‌درمانی غرب تهران در سال ۱۴۰۳ بود. ۳۰ نفر به‌صورت هدفمند انتخاب و به شکل تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای تحت درمان شناختی بک قرار گرفت. ابزارهای اندازه‌گیری شامل پرسشنامه اجتناب شناختی (CAQ)، پرسشنامه برانگیختگی (DARQ) و مقیاس تجارب تجزیه‌ای (II-DES) بود. داده‌ها با تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-22 تحلیل شد. نتایج نشان داد درمان شناختی بک کاهش معناداری در اجتناب شناختی، برانگیختگی و تجارب تجزیه‌ای ایجاد کرد (p&lt;0.01). این بهبودها در مرحله پیگیری سه‌ماهه نیز پایدار ماندند. اندازه اثر محاسبه‌شده برای هر سه متغیر بالا بود و نشان‌دهنده نقش قابل‌توجه درمان در کاهش شدت نشانه‌های PTSD است. درمان شناختی بک رویکردی مؤثر برای کاهش علائم اصلی PTSD از جمله اجتناب شناختی، برانگیختگی و تجارب تجزیه‌ای است و می‌تواند به عنوان مداخله‌ای کارآمد در برنامه‌های درمانی بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه به‌کار رود.</p> https://www.jhpbd.com/index.php/hpbd/article/download/105/103