نشریه علمی روانشناسی سلامت و اختلالات رفتاری 4 پیاپی 14 1405 03 01 Structural Equation Modeling of Diabetes Type 2 Related Stress: The Role of Worthlessness and Illness Perception with the Mediating Effect of Self-Compassion مدلیابی معادلات ساختاری استرس ناشی از دیابت نوع ۲: بررسی تاثیر احساس بی‌ارزشی و ادراک بیماری با نقش میانجی شفقت به خود 1 16 10.61838/jhpbd.209 FA فریبا محمدخواه صومعه سرایی گروه روانشناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران اکبر محمدی گروه روانشناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران مهریار عناصری گروه روانشناسی، واحد آشتیان، دانشگاه آزاد اسلامی، آشتیان، ایران Journal Article 1404/07/10 <p>This study aimed to explain the structural relationships among feelings of worthlessness, illness perception, and diabetes-related stress, emphasizing the mediating role of self-compassion. This applied, quantitative, descriptive–analytical study used a correlational design. The statistical population included patients with type 2 diabetes attending selected medical centers in Tehran in 2024, from whom 333 participants were selected using convenience sampling. Instruments included the Diabetes Distress Scale (Polonsky, 2005), Self-Worth Questionnaire (Schwartz, 2006), Illness Perception Questionnaire (Broadbent, 2006), and Self-Compassion Scale (Neff, 2011). Data were analyzed using Pearson correlation and structural equation modeling with SPSS-27 and SmartPLS-3. Results indicated that feelings of worthlessness had a significant direct effect on diabetes-related stress (β = −0.759, t = 25.517), and illness perception showed a significant direct effect on stress (β = −0.713, t = 17.731). Self-compassion significantly mediated the relationships between worthlessness and stress (total effect = −1.365) and between illness perception and stress (total effect = −1.331). The structural model demonstrated satisfactory goodness of fit. Self-compassion substantially buffers the negative effects of worthlessness and negative illness perception on diabetes-related stress and represents a valuable psychological intervention target for improving mental health in patients with type 2 diabetes.</p> <p>هدف این پژوهش تبیین ساختار روابط بین احساس بی‌ارزشی، ادراک بیماری و استرس ناشی از دیابت نوع ۲ با تأکید بر نقش میانجی شفقت به خود بود. پژوهش حاضر کاربردی، کمی و توصیفی–تحلیلی با رویکرد همبستگی بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به مراکز درمانی منتخب شهر تهران در سال ۲۰۲۴ بود که ۳۳۳ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استرس دیابت پولونسکی (۲۰۰۵)، پرسشنامه ارزشمندی شوارتز (۲۰۰۶)، پرسشنامه ادراک بیماری برودبنت (۲۰۰۶) و مقیاس شفقت به خود نف (۲۰۱۱) بود. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS-27 و SmartPLS-3 و با استفاده از همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری انجام شد. نتایج نشان داد احساس بی‌ارزشی اثر مستقیم و معنادار بر استرس ناشی از دیابت دارد (β = −0.759, t = 25.517). ادراک بیماری نیز اثر مستقیم معنادار بر استرس دیابت نشان داد (β = −0.713, t = 17.731). همچنین شفقت به خود نقش میانجی معناداری در روابط بین احساس بی‌ارزشی و استرس دیابت (اثر کل = −1.365) و بین ادراک بیماری و استرس دیابت (اثر کل = −1.331) ایفا نمود. برازش مدل ساختاری مطلوب گزارش شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که شفقت به خود می‌تواند شدت اثرات منفی احساس بی‌ارزشی و ادراک منفی از بیماری را بر استرس بیماران دیابتی کاهش دهد و به‌عنوان یک راهبرد مداخله‌ای مؤثر در برنامه‌های روان‌شناختی بیماران دیابتی به کار رود.</p> https://www.jhpbd.com/index.php/hpbd/article/download/209/176