نشریه علمی روانشناسی سلامت و اختلالات رفتاری 4 پیاپی 15 1405 05 01 The Effect of Content-Related and Unrelated Humor on Academic Achievement among Fourth-Grade Elementary Male Students اثر طنز مرتبط و غیرمرتبط با محتوای آموزشی بر پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان پسر پایه چهارم ابتدایی 1 14 FA مهرزاد توکلیان گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران حسن اسدزاده گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران سید علی حسینی المدنی گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران علی جلیلی شیشوان گروه روانشناسی ورزشی، پژوهشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Journal Article 1404/08/10 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 115%;">The present study aimed to examine and compare the effects of content-related humor and unrelated humor on academic achievement in fourth-grade elementary male students. This quasi-experimental study employed a pretest–posttest design with a control group. The statistical population consisted of fourth-grade male students enrolled in non-profit elementary schools in District 5 of Tehran during the 2023 academic year. Participants were selected using multi-stage cluster sampling, and the final sample included 88 students assigned to three groups: content-related humor intervention, unrelated humor intervention, and control group. The intervention was implemented across eight instructional sessions using humor-based educational activities. Academic achievement was measured through a researcher-developed fourth-grade science achievement test. Data were analyzed using descriptive statistics and analysis of covariance (ANCOVA) in SPSS-23. ANCOVA results indicated a statistically significant difference among the groups after controlling for pretest scores (P&lt;0.001). Students exposed to content-related humor demonstrated significantly higher academic achievement compared to both the unrelated humor and control groups. The effect size indicated that instructional intervention accounted for a meaningful proportion of variance in academic achievement outcomes, whereas differences between unrelated humor and traditional instruction were comparatively smaller. Integrating humor directly related to instructional content can serve as an effective pedagogical strategy for enhancing conceptual learning, academic motivation, and achievement in elementary education, highlighting the importance of purposeful humor design over unrelated classroom humor.</p> <p class="a" dir="RTL"><span lang="AR-SA">هدف پژوهش حاضر بررسی و مقایسه اثر طنز مرتبط و طنز غیرمرتبط با محتوای درس علوم بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پسر پایه چهارم ابتدایی بود. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Arial','sans-serif';">–</span><span lang="AR-SA">پس‌آزمون همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پسر پایه چهارم مدارس غیرانتفاعی منطقه 5 شهر تهران در سال تحصیلی 1402 بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. نمونه نهایی شامل 88 دانش‌آموز بود که در سه گروه طنز مرتبط، طنز غیرمرتبط و گروه کنترل قرار گرفتند. مداخله آموزشی طی هشت جلسه در قالب فعالیت‌های طنزآمیز اجرا شد. ابزار گردآوری داده‌ها آزمون پیشرفت تحصیلی علوم پایه چهارم محقق‌ساخته بود. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس در نرم‌افزار </span><span dir="LTR">SPSS-23</span><span lang="AR-SA"> تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد پس از کنترل نمرات پیش‌آزمون، بین گروه‌های پژوهش در پیشرفت تحصیلی تفاوت معناداری وجود دارد (</span><span dir="LTR">P&lt;0.001</span><span lang="AR-SA">). گروه آموزش طنز مرتبط نسبت به طنز غیرمرتبط و گروه کنترل عملکرد تحصیلی بالاتری نشان داد و اندازه اثر بیانگر سهم قابل توجه نوع مداخله آموزشی در تبیین واریانس پیشرفت تحصیلی بود. تفاوت بین طنز غیرمرتبط و گروه کنترل کمتر و محدودتر گزارش شد. به‌کارگیری طنز مرتبط با محتوای آموزشی می‌تواند به‌عنوان راهبردی مؤثر در افزایش یادگیری مفهومی، انگیزش تحصیلی و پیشرفت آموزشی دانش‌آموزان دوره ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد و طراحی هدفمند طنز آموزشی نسبت به طنز غیرمرتبط نقش تعیین‌کننده‌تری در بهبود عملکرد تحصیلی دارد.</span></p> https://www.jhpbd.com/index.php/hpbd/article/download/252/236