مقایسه درمان روانپویشی کوتاه مدت و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر پاسخ های نشخواری  بیماران پسوریازیس

چکیده

هدف از پژوهش حاضر مقایسه‌ی اثربخشی درمان روان‌پویشی کوتاه‌مدت و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر پاسخ‌های نشخواری در بیماران پسوریازیس بود. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل و پیگیری سه‌ماهه انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه مردان و زنان مبتلا به پسوریازیس تهران در سال 1403 بود که با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. تعداد 45 نفر با استفاده از نرم‌افزار جی‌پاور و با در نظر گرفتن سطح خطای نوع اول و توان آزمون تعیین و به‌صورت تصادفی در سه گروه روان‌پویشی کوتاه‌مدت (15 نفر)، شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی (15 نفر) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند و به پرسشنامه پاسخ‌های نشخواری هوکسما-نولن مارو (1991) پاسخ دادند. شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر اساس پروتکل سگال، ویلیام و تیزدل (2002) و درمان روان‌پویشی کوتاه‌مدت بر اساس رویکرد دوانلو (1995) در هشت جلسه 90 دقیقه‌ای به صورت هفتگی برای گروه‌های آزمایش اجرا شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 26 با آزمون تحلیل واریانس اندازه‌های مکرر  انجام شد. نتایج نشان داد در عامل بین‌گروهی بین میانگین نمرات پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری  در پاسخ های نشخواری تفاوت معنادار مشاهده شد و هر دو درمان بر کاهش نشخوار فکری در بیماران پسوریازیس مؤثر بودند و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی اثربخشی بیشتری نسبت به روان‌پویشی کوتاه‌مدت در کاهش پاسخ های نشخواری داشته است .(p<0.05)یافته‌ها بیانگر پایداری اثر درمان بودند.   درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی، با تعدیل الگوی پاسخ‌های نشخواری، تأثیر معناداری بر کاهش چرخه تکرار افکار منفی مرتبط با بیماری داشتند و بیماران با رویکردی مبتنی بر پذیرش و آگاهی، این محتوای شناختی را بدون قضاوت و اجتناب مشاهده کردند و به‌جای آن، با حضور ذهنی و پذیرش، از فعال‌سازی خودکار پاسخ‌های نشخواری جلوگیری می‌کردند.  این یافته‌ها تأکید می‌کنند که توانمندسازی بیماران برای تعدیل پاسخ‌های نشخواری از طریق ذهن‌آگاهی و پذیرش، مسیری مؤثر برای زیست آگاهانه‌تر و پذیرش واقع‌بینانه‌ی بیماری پسوریازیس محسوب می‌شود.