مدل یابی عود اعتیاد بر اساس بد تنظیمی هیجانی با میانجی­گری کیفیت زندگی و نشخوار فکری در افراد تحت درمان با متادون

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین و آزمون مدل ساختاری عود اعتیاد بر اساس بدتنظیمی هیجانی با میانجیگری کیفیت زندگی و نشخوار فکری در افراد تحت درمان با متادون بود. این مطالعه از نوع توصیفی ـ همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه مراجعان مراکز درمان اعتیاد شهر قزوین در سال ۱۴۰۴ بود که ۳۱۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه عود اعتیاد، مقیاس بدتنظیمی هیجانی، پرسشنامه کیفیت زندگی و مقیاس نشخوار فکری بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS 26 و AMOS انجام گرفت. نتایج نشان داد بدتنظیمی هیجانی اثر مستقیم مثبت و معنادار بر عود اعتیاد (β=0.38, p<0.001) و نشخوار فکری (β=0.61, p<0.001) دارد و اثر مستقیم منفی و معنادار بر کیفیت زندگی (β=-0.44, p<0.001). نشخوار فکری نیز اثر مستقیم مثبت بر عود اعتیاد (β=0.48, p<0.001) و کیفیت زندگی اثر مستقیم منفی بر عود اعتیاد (β=-0.34, p<0.001) نشان داد. همچنین اثرات غیرمستقیم بدتنظیمی هیجانی بر عود اعتیاد از طریق نشخوار فکری (β=0.29, p<0.001) و کیفیت زندگی (β=0.15, p=0.02) معنادار بود. شاخص‌های برازش مدل در دامنه مطلوب قرار داشتند. یافته‌ها نشان می‌دهد که عود اعتیاد پدیده‌ای چندبعدی با بنیان‌های شناختی ـ هیجانی است و برنامه‌های درمانی باید همزمان بر تنظیم هیجان، کاهش نشخوار فکری و ارتقای کیفیت زندگی تمرکز داشته باشند.