مقایسه اثربخشی مداخله روانشناسی مثبت‌نگر و درمان وجودی بر انعطاف‌پذیری کنشی، معنای زندگی و عملکرد خانواده در زوجین متعارض

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسۀ اثربخشی مداخله روانشناسی مثبت‌نگر و درمان وجودی بر انعطاف‌پذیری کنشی، معنای زندگی و عملکرد خانواده در زوجین متعارض انجام شد. روش پژوهش  نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و پی­گیری با گروه گواه بود . جامعه آماری این پژوهش کلیه زوجین متعارض مراجعه‌کننده به مراکزمشاوره  و خدمات روانشناختی منطقه 2 شهر تهران در سال 1404 بود. به روش نمونه­گیری هدفمند از مراجعه کنندگان مراکز مشاوره بر اساس ملاکهای ورود و خروج از پژوهش و نمره کسب شده در تعارض زناشویی  85 زوج (170نفر) انتخاب و از بین آنها به روش تصادفی ساده  36 زوج (72 نفر) انتخاب شده و به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (12 زوج در هر گروه آزمایش و 12 زوج در گروه گواه) جایگزین شدند.ابزار استفاده شده در پژوهش عبارت بودند از: پرسشنامه تعارض زناشویی براتی و ثنایی (1379)، انعطاف­پذیری کانور و دیویدسون (2003)، معنای زندگی استگر و همكاران (2006) و عملکردخانواده اپشتاين و همکاران (1983).  پس از انتخاب نمونه در مرحله پیش آزمون شرکت کنندگان هر سه گروه به پرسشنامه های پژوهش پاسخ دادند. در مرحله بعد، برای گروه آزماشی اول مداخله روانشناسی مثبت گرا و برای  گروه آزماشی دوم درمان وجودی اجرا شد و گروه گواه در لیست انتظار ماند و تا زمان پس‌آزمون هیچ مداخله روان‌شناختی دریافت نکردند. در پایان دوره آموزشی بار دیگر به پرسشنامه های پژوهش پاسخ داده شد و به منظور بررسی پایداری اثر مداخلات در سه ماه بعد پی گیری انجام شد. پس از پایان مراحل پژوهش با توجه به ملاکهای خروج از پژوهش از گروه مداخله روانشناسی مثبت گرا یک زوج حذف گردید و اطلاعات 11 زوج مورد بررسی قرار گرفت. همچنین در درمان وجودی دو زوج به دلیل غیبت بیش از دو جلسه از پژوهش حذف شدند و اطلاعات 10 زوج مورد بررسی قرار گرفت ولی گروه  گواه 12 زوج در همه مراحل حضور داشتند. در نهایت تحلیل داده ها بر 33 زوج انجام شد. تجزیه و تحلیل داده با استفاده از روش تحلیل واریانس آمیخته انجام شد. نتایج نشان داد که هر دو مداخله در مقایسه با گروه گواه تاثیر معناداری بر انعطاف‌پذیری کنشی، معنای زندگی و عملکرد خانواده نشان داد (01/0p < ). در متغیر انعطاف‌پذیری کنشی، هر دو مداخله تأثیری مشابه و پایدار داشتند. با این حال، در متغیرهای معنای زندگی و عملکرد خانواد ، درمان وجودی اثربخشی معنادار بیشتری نسبت به روانشناسی مثبت‌نگر در مراحل پس‌آزمون و پیگیری نشان داد (0005/0p < ). نتایج  حاکی از آن است که اگرچه هر دو رویکرد در کاهش تعارضات زناشویی سودمندند، درمان وجودی با پرداختن به مفاهیم بنیادین وجودی، می‌تواند تأثیر عمیق‌تر و پایدارتری داشته باشد.