پیش‌بینی اضطراب مرگ بر اساس ادراک از پیری و افسردگی با میانجی‌گری کیفیت خواب در سالمندان زن مبتلا به دیابت

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش پیش‌بینی‌کنندگی ادراک از پیری و افسردگی بر اضطراب مرگ با میانجی‌گری کیفیت خواب در سالمندان زن مبتلا به دیابت بود. این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی و با روش تحلیل مسیر انجام شد. جامعه آماری شامل سالمندان زن مبتلا به دیابت ساکن مرکز نگهداری سالمندان کهریزک تهران در سال ۱۴۰۴ بود که از میان آنان ۲۵۰ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس اضطراب مرگ تمپلر، پرسش‌نامه ادراک از پیری (APQ)، مقیاس افسردگی سالمندان (GDS) و شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ (PSQI) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS و از طریق ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که ادراک منفی از پیری و افسردگی هر دو دارای اثر مستقیم مثبت و معنادار بر اضطراب مرگ هستند (β=0.25, p<0.02؛ β=0.38, p<0.01). همچنین کیفیت خواب نیز اثر مستقیم معناداری بر اضطراب مرگ داشت (β=0.40, p<0.01). یافته‌ها نشان داد کیفیت خواب نقش میانجی معناداری در رابطه بین ادراک از پیری و اضطراب مرگ (β=0.12, p<0.01) و نیز بین افسردگی و اضطراب مرگ (β=0.17, p<0.01) ایفا می‌کند. شاخص‌های برازش مدل نیز حاکی از برازش مناسب مدل پیشنهادی بودند. نتایج پژوهش نشان داد که ادراک منفی از پیری و افسردگی، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق کاهش کیفیت خواب، موجب افزایش اضطراب مرگ در سالمندان زن مبتلا به دیابت می‌شوند. بر این اساس، طراحی مداخلات روان‌شناختی مبتنی بر اصلاح نگرش نسبت به سالمندی، کاهش افسردگی و ارتقای کیفیت خواب می‌تواند نقش مؤثری در کاهش اضطراب مرگ و بهبود سلامت روان سالمندان ایفا کند.