مدل ساختاری تبعیت از درمان براساس ادراک بیماری با میانجی‌گری خودمدیریتی در بیماران مبتلا به دیابت

چکیده

پژوهش حاضر با هدف آزمون مدل ساختاری تبعیت از درمان براساس ادراک بیماری با نقش میانجی خودمدیریتی در بیماران مبتلا به دیابت در شهر اصفهان انجام شد. پژوهش حاضر کاربردی، کمی و از نوع توصیفی-همبستگی بود که با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به دیابت، عمدتاً دیابت نوع 2، مراجعه‌کننده به کلینیک دیابت شهید شعبانی‌نژاد شهر اصفهان بود که از میان آنان 293 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس در تحلیل نهایی شرکت کردند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه مختصر ادراک بیماری (B-IPQ)، مقیاس خلاصه فعالیت‌های خودمراقبتی دیابت (SDSCA) و پرسشنامه تبعیت از درمان مدانلو گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS و مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد و برای آزمون اثر میانجی از روش بوت‌استرپ استفاده گردید. نتایج نشان داد ادراک بیماری اثر مستقیم مثبت و معناداری بر تبعیت از درمان داشت (β=0.18، t=2.70، p=0.001) و همچنین به‌طور مثبت و معنادار خودمدیریتی را پیش‌بینی کرد (β=0.23، t=3.14، p=0.001). اثر مستقیم خودمدیریتی بر تبعیت از درمان نیز مثبت و معنادار بود (β=0.57، t=5.07، p=0.001). افزون بر این، اثر غیرمستقیم ادراک بیماری بر تبعیت از درمان از طریق خودمدیریتی معنادار بود (β=0.13، p=0.01؛ فاصله اطمینان: 0.07 تا 0.27) که نقش میانجی خودمدیریتی را تأیید کرد. مدل 41 درصد از واریانس تبعیت از درمان و 6 درصد از واریانس خودمدیریتی را تبیین کرد. شاخص‌های برازش نیز حاکی از برازش مناسب مدل بودند (GFI=0.93، AGFI=0.85، CFI=0.96، NFI=0.94، IFI=0.91، χ²/df=2.88، PCFI=0.70، RMSEA=0.06). یافته‌ها نشان دادند ادراک مطلوب‌تر از بیماری می‌تواند هم به‌طور مستقیم و هم به‌واسطه تقویت خودمدیریتی با افزایش تبعیت از درمان در بیماران مبتلا به دیابت همراه باشد. بنابراین، خودمدیریتی سازوکار میانجی مهمی در ارتباط میان ادراک بیماری و تبعیت از درمان محسوب می‌شود و توجه همزمان به باورهای بیماران درباره بیماری و تقویت مهارت‌های خودمدیریتی می‌تواند مبنایی برای طراحی مداخلات آموزشی و روان‌شناختی در مراقبت از بیماران دیابتی فراهم سازد.