اثربخشی روان‌درمانی گروهی مدرسه‌محور متمرکز بر تروما بر رشد پس از سانحه و سازگاری روان‌شناختی دانش‌آموزان در معرض ترومای جنگ

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی روان‌درمانی گروهی مدرسه‌محور متمرکز بر تروما بر رشد پس از سانحه و سازگاری روان‌شناختی دانش‌آموزان در معرض ترومای جنگ انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دوره متوسطه شهر ساوه در سال تحصیلی 1404–1405 بود که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در معرض رویدادهای آسیب‌زای مرتبط با جنگ قرار گرفته بودند. از میان دانش‌آموزان واجد شرایط، 30 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل، هر گروه 15 نفر، جایگزین شدند. گروه آزمایش در هشت جلسه 90 دقیقه‌ای روان‌درمانی گروهی مدرسه‌محور متمرکز بر تروما شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل مداخله ساختاریافته‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رشد پس از سانحه و پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 27 و تحلیل کوواریانس چندمتغیری و تحلیل‌های کوواریانس تک‌متغیری تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که پس از کنترل نمرات پیش‌آزمون، اثر کلی گروه بر ترکیب رشد پس از سانحه و سازگاری روان‌شناختی معنادار بود (Wilks’ Lambda=0.261، F(2,25)=35.41، p<0.001، ηp²=0.739). نتایج تحلیل‌های تک‌متغیری نیز نشان داد که مداخله موجب افزایش معنادار رشد پس از سانحه شد (F(1,26)=71.61، p<0.001، ηp²=0.734) و سازگاری روان‌شناختی را نیز به‌طور معناداری بهبود بخشید (F(1,26)=59.06، p<0.001، ηp²=0.694). روان‌درمانی گروهی مدرسه‌محور متمرکز بر تروما می‌تواند با فراهم‌کردن بستری برای تنظیم هیجان، پردازش شناختی تجربه آسیب‌زا، تقویت حمایت اجتماعی، بازسازی معنا و افزایش احساس کنترل، رشد پس از سانحه و سازگاری روان‌شناختی دانش‌آموزان در معرض ترومای جنگ را بهبود بخشد؛ ازاین‌رو، استفاده از این مداخله در خدمات مشاوره‌ای و سلامت روان مدارس مناطق در معرض بحران توصیه می‌شود.