واکاوی ابعاد و مولفه ­های بهزیستی و کهزیستی روانشناختی در پرستاران بازنشسته شهر اصفهان (یک مطالعه کیفی)

چکیده

هدف از پژوهش حاضر فهم تجارب زیسته پرستاران بازنشسته از ابعاد و مولفه‌های بهزیستی و کهزیستی روانشناختی بود. این پژوهش کیفی با استفاده از روش پدیدارشناسی اجرا شد. روش نمونه گیری هدفمند از نوع ملاک محور و ابزار گردآوری اطلاعات استفاده از مصاحبه­های نیمه­ساختارمند بود. داده­ها با مصاحبه از 19 نفر از پرستاران بازنشسته جمع­آوری گردید. روش تجزیه و تحلیل داده­ها با استفاده از تحلیل مضمون صورت گرفت.جهت تامین اعتبار تحقیق، معیارهای لینکلن و گوبا مورد استفاده قرار گرفت.تحلیل حاصل از مصاحبه­ها حاکی5 مضمون فراگیر 14 مضمون اصلی و 14 مضمون فرعی بود. نتایج نشان داد که تجربه بازنشستگی آنان در قالب پنج مضمون کلیدی قابل تبیین است که ابعاد مختلف بهزیستی و کهزیستی را دربرمی‌گیرد. بی‌ثباتی مالی به‌عنوان برجسته‌ترین عامل کهزیستی ، با تأکید بر ناکافی بودن حقوق بازنشستگی و فشارهای ناشی از تورم، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش احساس امنیت و رضایت از زندگی ایفا می‌کند. در مقابل، برخی مشارکت‌کنندگان بازنشستگی را فرصتی برای تجربه خودمختاری، آزادی و مدیریت شخصی زندگی دانسته و رضایت روان‌شناختی بالایی گزارش کردند.چالش‌های عاطفی نظیر احساس بی‌معنایی و افسردگی خفیف، به‌ویژه در پی جدایی از نقش حرفه‌ای، از دیگر یافته‌های مهم بود که بیانگر تضعیف هدفمندی در زندگی است. همچنین کاهش تعاملات اجتماعی و فاصله گرفتن از همکاران سابق، به‌عنوان نمود کهزیستی اجتماعی شناسایی شد. در عین حال، برخی افراد با بهره‌گیری از راهبردهای مقابله‌ای همچون اشتغال مجدد، فعالیت‌های داوطلبانه یا سرگرمی‌های جدید، در جهت تقویت بهزیستی روان‌شناختی گام برداشته بودند.کاهش سلامت جسمی و محدودیت‌های مرتبط با افزایش سن نیز بر کیفیت زندگی تأثیرگذار بوده و در کنار آن، نارضایتی از خدمات بیمه‌ای و محدودیت‌های سیستمی به‌عنوان عامل کهزیستی ساختاری مطرح شد. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که تجربه بازنشستگی در میان پرستاران پدیده‌ای چندبعدی است که هم‌زمان می‌تواند واجد عناصر بهزیستی و کهزیستی باشد و تحت تأثیر تعامل عوامل فردی، اجتماعی و ساختاری شکل می‌گیرد.