اثربخشی درمان ماتریکس بر ولع مصرف، خودپنداره و سازگاری اجتماعی در مصرف‌کنندگان حشیش

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان ماتریکس بر ولع مصرف، خودپنداره و سازگاری اجتماعی در مصرف‌کنندگان حشیش بود. پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری سه‌ماهه بود. جامعه آماری شامل مصرف‌کنندگان حشیش مراجعه‌کننده به مرکز آموزشی و درمانی روان‌پزشکی ایران در شهر تهران در سال 1403 بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد و 24 نفر پس از ریزش نمونه، به‌صورت تصادفی در دو گروه درمان ماتریکس و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 24 جلسه 45 دقیقه‌ای تحت درمان ماتریکس قرار گرفت و گروه کنترل صرفاً خدمات معمول مرکز را دریافت کرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سنجش وسوسه مصرف مواد، پرسشنامه خودپنداره راجرز و پرسشنامه سازگاری اجتماعی بل بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند. نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که اثر زمان، گروه و تعامل زمان و گروه بر ولع مصرف، خودپنداره و سازگاری اجتماعی معنادار است (0.05>P). نتایج آزمون‌های تعقیبی بونفرونی نیز نشان داد که بین مراحل پیش‌آزمون با پس‌آزمون و پیش‌آزمون با پیگیری در گروه درمان ماتریکس تفاوت معناداری وجود دارد، درحالی‌که تفاوت بین پس‌آزمون و پیگیری معنادار نبود. این یافته‌ها بیانگر پایداری نسبی اثر درمان ماتریکس در مرحله پیگیری بود. درمان ماتریکس توانست موجب کاهش ولع مصرف و بهبود خودپنداره و سازگاری اجتماعی در مصرف‌کنندگان حشیش شود. بنابراین، استفاده از این درمان می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مؤثر روان‌شناختی در مراکز درمان اعتیاد مورد توجه قرار گیرد.