تأثیر رویکردهای نوین مداخلات روان‌شناختی خانواده‌محور و مدرسه‌محور در کاهش اضطراب، افسردگی و افزایش نشاط معنوی نوجوانان با آسیب شنوایی

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی رویکردهای نوین مداخلات روان‌شناختی خانواده‌محور و مدرسه‌محور در کاهش اضطراب و افسردگی و افزایش نشاط معنوی نوجوانان دارای آسیب شنوایی بود. پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل نوجوانان 14 تا 18 سال دارای آسیب شنوایی و مشغول به تحصیل در مدارس آموزش‌وپرورش استثنایی شهر اهواز در سال تحصیلی 1404-1405 بود. از میان افراد واجد شرایط، 30 نوجوان شامل 15 دختر و 15 پسر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل، هر یک شامل 15 نفر، جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل خرده‌مقیاس‌های افسردگی و اضطراب پرسشنامه DASS-21 و مقیاس نشاط معنوی افروز بود. گروه آزمایش طی 16 جلسه 90 دقیقه‌ای، دو بار در هفته، مداخله روان‌شناختی خانواده‌محور و مدرسه‌محور را دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و با کنترل اثر نمرات پیش‌آزمون تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، تفاوت بین گروه آزمایش و کنترل در افسردگی معنادار بود، F(1,27)=31.27, p<.001, partial η²=.53. همچنین اثر مداخله بر اضطراب معنادار به دست آمد، F(1,27)=34.78, p<.001, partial η²=.56. در متغیر نشاط معنوی نیز تفاوت معناداری بین دو گروه مشاهده شد، F(1,27)=43.66, p<.001, partial η²=.62. مقایسه میانگین‌های تعدیل‌شده نشان داد که گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل افسردگی و اضطراب کمتری و نشاط معنوی بیشتری داشت. مداخله روان‌شناختی تلفیقی خانواده‌محور و مدرسه‌محور می‌تواند رویکردی مؤثر برای کاهش اضطراب و افسردگی و تقویت نشاط معنوی نوجوانان دارای آسیب شنوایی باشد و استفاده از آن در خدمات روان‌شناختی، مشاوره‌ای و آموزشی این گروه توصیه می‌شود.