مقایسه درمان هیجان‌مدار و درمان مبتنی بر شفقت به خود بر نشانگان ضربه عشق و تحمل پریشانی در افراد دارای شکست عاطفی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان هیجان‌مدار و درمان مبتنی بر شفقت به خود بر نشانگان ضربه عشق و تحمل پریشانی در افراد دارای شکست عاطفی انجام شد. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه همراه با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل افراد دارای تجربه شکست عاطفی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران در سال 2019 بود. از میان افراد واجد شرایط، 45 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس و هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه 15 نفری شامل درمان هیجان‌مدار، درمان مبتنی بر شفقت به خود و گروه کنترل گمارده شدند. گروه درمان هیجان‌مدار طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای و گروه درمان مبتنی بر شفقت به خود طی 8 جلسه 60 تا 90 دقیقه‌ای تحت مداخله قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل در فهرست انتظار باقی ماند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ضربه عشق و مقیاس تحمل پریشانی در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری گردآوری شدند. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی استفاده شد. نتایج تحلیل واریانس آمیخته نشان داد اثر زمان و تعامل زمان × گروه برای نشانگان ضربه عشق معنادار بود، به ترتیب F=434.350، p<0.001، η²=0.812 و F=73.146، p<0.001، η²=0.777. همچنین اثر زمان و تعامل زمان × گروه برای تمامی مؤلفه‌های تحمل پریشانی معنادار بود؛ شامل تحمل پریشانی هیجانی، F=463.941 و F=61.858؛ جذب شدن در هیجانات منفی، F=287.458 و F=48.542؛ ارزیابی پریشانی، F=479.401 و F=68.618؛ و تنظیم پریشانی، F=604.752 و F=52.024 که در همه موارد p<0.001 بود. آزمون بونفرونی نشان داد هر دو مداخله در مقایسه با گروه کنترل مؤثر بودند، درمان مبتنی بر شفقت به خود در کاهش نشانگان ضربه عشق و درمان هیجان‌مدار در افزایش مؤلفه‌های تحمل پریشانی اثربخشی بیشتری داشتند. هر دو مداخله در بهبود پیامدهای روان‌شناختی شکست عاطفی مؤثر بودند، اما درمان مبتنی بر شفقت به خود برای کاهش نشانگان ضربه عشق و درمان هیجان‌مدار برای افزایش تحمل پریشانی مزیت نسبی بیشتری نشان دادند