بررسی رابطه بین عواطف منفی با خودکارآمدی مدیریت بیماری در بیماران مبتلا به سکته حاد قلبی، با نقش میانجی ادراک بیماری (آزمون یک مدل با کاربرد تحلیل معادلات ساختاری)

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه عواطف منفی با خودکارآمدی مدیریت بیماری و تعیین نقش میانجی ادراک بیماری در بیماران مبتلا به سکته حاد قلبی انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به سکته حاد قلبی مراجعه‌کننده به بیمارستان امام رضا و مطب متخصصان قلب شهر مشهد در سال 2025–2026 بود. در ابتدا 330 بیمار به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند که پس از حذف 30 پرسشنامه مخدوش، داده‌های 300 نفر تحلیل شد. ابزارهای پژوهش شامل خرده‌مقیاس عاطفه منفی مقیاس عاطفه مثبت و منفی، پرسشنامه خودکارآمدی مدیریت بیماری قلبی‌عروقی استکا و همکاران و پرسشنامه ادراک بیماری بردبنت بود. داده‌ها با استفاده از SPSS-22 و LISREL 8.8 و روش‌های همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌یابی معادلات ساختاری در سطح معنی‌داری 0.05 تحلیل شدند. عواطف منفی اثر مستقیم منفی و معنی‌داری بر ادراک بیماری داشت (β=-0.46, p<0.01)، اما اثر مستقیم آن بر خودکارآمدی مدیریت بیماری منفی و غیرمعنی‌دار بود (β=-0.14, p>0.05). ادراک بیماری اثر مستقیم مثبت و معنی‌داری بر خودکارآمدی مدیریت بیماری نشان داد (β=0.34, p<0.01). اثر غیرمستقیم عواطف منفی بر خودکارآمدی از طریق ادراک بیماری منفی و معنی‌دار بود (β=-0.16, p<0.01) و اثر کل نیز معنی‌دار بود (β=-0.30, p<0.01). مدل اصلاح‌شده از برازش مطلوبی برخوردار بود (χ²=44.65, df=25, RMSEA=0.054, GFI=0.97, CFI=0.99, NFI=0.97, IFI=0.99). عواطف منفی 20 درصد از واریانس ادراک بیماری و متغیرهای مدل 15 درصد از واریانس خودکارآمدی مدیریت بیماری را تبیین کردند. یافته‌ها نشان دادند که عواطف منفی عمدتاً از طریق تغییر ادراک بیماران از بیماری، خودکارآمدی مدیریت بیماری را تحت تأثیر قرار می‌دهند؛ بنابراین ادراک بیماری سازوکار میانجی مهمی در ارتباط میان عواطف منفی و خودکارآمدی است و توجه به اصلاح ادراک‌های شناختی و هیجانی بیماری می‌تواند در مداخلات روان‌شناختی و برنامه‌های توانبخشی بیماران مبتلا به سکته حاد قلبی سودمند باشد.