برازش مدل مفهومی رابطه وابستگی به گروه همسالان و خودافشایی آنلاین با قلدری سایبری و نقش میانجی همدلی در دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم

چکیده

هدف پژوهش حاضر برازش مدل مفهومی رابطه وابستگی به گروه همسالان و خودافشایی آنلاین با قلدری سایبری با نقش میانجی همدلی در دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی از نوع تحلیل مسیر بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی 1404-1405 بود که از میان آنان 260 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل مقیاس همدلی نوجوانان، پرسشنامه وابستگی به گروه همسالان، پرسشنامه خودافشایی آنلاین و پرسشنامه تجربه قلدری-قربانی سایبری بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه 26 و AMOS نسخه 26 و با بهره‌گیری از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل مسیر و روش بوت‌استرپ تحلیل شدند. نتایج نشان داد وابستگی به گروه همسالان اثر مثبت و معناداری بر همدلی داشت (β = 0.42, p < 0.001)، در حالی که خودافشایی آنلاین اثر منفی و معناداری بر همدلی نشان داد (β = -0.19, p = 0.001). اثر مستقیم وابستگی به گروه همسالان بر قلدری سایبری منفی و معنادار بود (β = -0.26, p < 0.001)، در حالی که خودافشایی آنلاین اثر مثبت و معناداری بر قلدری سایبری داشت (β = 0.33, p < 0.001). همچنین همدلی اثر منفی و معناداری بر قلدری سایبری نشان داد (β = -0.34, p < 0.001). اثر غیرمستقیم وابستگی به گروه همسالان بر قلدری سایبری از طریق همدلی معنادار بود (β = -0.14, p < 0.001) و اثر غیرمستقیم خودافشایی آنلاین بر قلدری سایبری از طریق همدلی نیز معنادار گزارش شد (β = 0.06, p = 0.008). شاخص‌های برازش نیز برازش مطلوب مدل را تأیید کردند (CMIN/DF = 1.69, RMSEA = 0.052, CFI = 0.98, IFI = 0.98). نتایج نشان داد که وابستگی مطلوب به گروه همسالان می‌تواند به‌صورت مستقیم و از طریق افزایش همدلی با کاهش قلدری سایبری همراه باشد، در حالی که خودافشایی آنلاین بیشتر می‌تواند به‌طور مستقیم و غیرمستقیم با افزایش قلدری سایبری مرتبط باشد؛ بنابراین، تقویت همدلی و روابط سالم همسالان و آموزش خودافشایی ایمن در فضای مجازی می‌تواند در برنامه‌های پیشگیری از قلدری سایبری مورد توجه قرار گیرد.