بررسی تأثیر مداخله آموزشی ارتقای سبک زندگی سالم فرهنگ‌محور ایرانی ـ اسلامی بر بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو

چکیده

این مطالعه با هدف طراحی و ارزیابی اثربخشی یک بسته آموزشی ارتقای سبک زندگی سالم مبتنی بر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو انجام شد. پژوهش حاضر به‌صورت ترکیبی (کیفی ـ کمّی) انجام شد. در مرحله کیفی، بسته آموزشی طراحی و روایی محتوای آن با استفاده از نظر متخصصان و شاخص‌های توافق بین ارزیابان تأیید شد. در مرحله کمّی، طرح نیمه‌آزمایشی با گروه آزمایش و کنترل در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه اجرا گردید. جامعه آماری شامل بیماران دیابت نوع دو بود که از میان آنان 30 نفر (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه کنترل) به روش در دسترس انتخاب شدند. ابزار اندازه‌گیری، پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت (WHOQOL-BREF) با پایایی مطلوب (آلفای کرونباخ 0.82) بود. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS و آزمون کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) و آزمون تعقیبی بنفرونی انجام گرفت. نتایج نشان داد در گروه آزمایش، کیفیت زندگی کل و مؤلفه‌های جسمانی، روان‌شناختی، روابط اجتماعی و سلامت محیط در پس‌آزمون و پیگیری نسبت به پیش‌آزمون به طور معناداری بهبود یافت (P<0.001). مقدار مجذور اتا در کیفیت زندگی کل در پس‌آزمون 0.93 و در پیگیری 0.91 بود که نشان‌دهنده تأثیر قوی و نسبتاً پایدار مداخله است. در گروه کنترل هیچ تغییر معناداری مشاهده نشد. بسته آموزشی ارتقای سبک زندگی سالم مبتنی بر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی ابزاری معتبر و اثربخش برای بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو است و می‌تواند به‌عنوان الگوی کاربردی در برنامه‌های آموزشی و بالینی بیماران مزمن استفاده شود.