تأثیر شدت علائم مولتیپل اسکلروزیس بر کیفیت زندگی: نقش میانجی ادراک بیماری و نقش تعدیل‌گری همجوشی شناختی

چکیده

هدف: هدف پژوهش، تبیین فرایند اثرگذاری شدت علائم ام‌اس بر کیفیت زندگی از طریق نقش میانجی ادراک بیماری و نقش تعدیل‌گری همجوشی شناختی است. این مطالعه توصیفی‐همبستگی به‌صورت مقطعی بر ۳۵۷ بیمار مبتلا به ام‌اس در تهران انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های MSIS-29، پرسشنامه کوتاه ادراک بیماری، WHOQOL-BREF و پرسشنامه همجوشی شناختی گردآوری شد. برای تحلیل داده‌ها از همبستگی پیرسون و مدل میانجیگری تعدیل‌شده با استفاده از ماکرو PROCESS نسخه ۴.۲ بهره گرفته شد. نتایج نشان داد شدت علائم ام‌اس با ادراک بیماری (r = 0.65، p < .001) و همجوشی شناختی (r = 0.32، p < .001) رابطه مثبت و معنادار دارد و با کیفیت زندگی رابطه منفی دارد (r = –0.67، p < .001). ادراک بیماری اثر شدت علائم را بر کیفیت زندگی میانجی‌گری کرد، اما این اثر تنها در سطوح پایین همجوشی شناختی معنادار بود (b = –0.17، p = .028). در سطوح متوسط و بالا، اثر غیرمستقیم معنادار نبود. یافته‌ها نشان دادند که ادراک بیماری و همجوشی شناختی نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت زندگی بیماران ام‌اس دارند. سطوح بالای همجوشی شناختی کارآمدی اصلاح ادراک بیماری را کاهش می‌دهد، بنابراین مداخلات بالینی باید ابتدا بر کاهش همجوشی شناختی و سپس بر تغییر ادراک بیماری تمرکز کنند.