مدل‌یابی شبکه‌ای علائم اختلال سلوک در نوجوانان: تحلیل ساختار مرکزی علائم و نقش تکانشگری، تنظیم هیجان و همدلی

چکیده

هدف پژوهش حاضر مدل‌یابی ساختار شبکه‌ای علائم اختلال سلوک در نوجوانان و بررسی نقش مرکزی تکانشگری، تنظیم هیجان و همدلی در این شبکه به‌منظور شناسایی مؤلفه‌های کلیدی در تداوم و سازمان‌یابی علائم بود. این پژوهش با طرح توصیفی–تحلیلی و رویکرد همبستگی مبتنی بر تحلیل شبکه‌ای انجام شد. جامعه آماری شامل نوجوانان 13 تا 18 سال شهر یاسوج در سال تحصیلی 1405–1404 بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد علائم اختلال سلوک، تکانشگری، تنظیم هیجان و همدلی جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل شبکه‌ای گرافیکی گاوسی و روش منظم‌سازی LASSO در محیط نرم‌افزار R انجام شد. همچنین شاخص‌های مرکزیت شامل قدرت، نزدیکی و بینابینی و شاخص‌های پایداری شبکه با استفاده از روش بوت‌استرپ محاسبه شد. نتایج تحلیل شبکه‌ای نشان داد که تنظیم هیجان ناسازگارانه و تکانشگری دارای بالاترین شاخص‌های مرکزیت بودند و نقش کلیدی در ساختار شبکه علائم اختلال سلوک ایفا می‌کردند. همچنین، علائم نقض قوانین و پرخاشگری از جمله مرکزی‌ترین علائم رفتاری شناسایی شدند. تحلیل پل نیز نشان داد که تکانشگری و تنظیم هیجان ناسازگارانه نقش واسطه‌ای مهمی در ارتباط بین علائم اختلال سلوک و سایر متغیرهای روان‌شناختی دارند. علاوه بر این، همدلی دارای ارتباط منفی معنادار با علائم اختلال سلوک بود که نشان‌دهنده نقش محافظتی این متغیر است. شاخص‌های پایداری شبکه نشان داد که ساختار شبکه از پایداری و دقت مطلوبی برخوردار است. یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که اختلال سلوک به‌صورت یک شبکه پویا از علائم مرتبط سازمان یافته است که در آن تنظیم هیجان ناسازگارانه و تکانشگری نقش مرکزی دارند و همدلی به‌عنوان یک عامل محافظتی عمل می‌کند. این نتایج نشان می‌دهد که مداخلات درمانی متمرکز بر بهبود تنظیم هیجان، کاهش تکانشگری و تقویت همدلی می‌توانند در کاهش علائم اختلال سلوک مؤثر باشند.