بررسی اثربخشی درمان شناختی بک بر اجتناب شناختی، برانگیختگی و تجارب تجزیه‌ای در افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان شناختی بک بر کاهش اجتناب شناختی، برانگیختگی و تجارب تجزیه‌ای در بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) بود. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری سه‌ماهه انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به PTSD مراجعه‌کننده به کلینیک‌های روان‌درمانی غرب تهران در سال ۱۴۰۳ بود. ۳۰ نفر به‌صورت هدفمند انتخاب و به شکل تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای تحت درمان شناختی بک قرار گرفت. ابزارهای اندازه‌گیری شامل پرسشنامه اجتناب شناختی (CAQ)، پرسشنامه برانگیختگی (DARQ) و مقیاس تجارب تجزیه‌ای (II-DES) بود. داده‌ها با تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-22 تحلیل شد. نتایج نشان داد درمان شناختی بک کاهش معناداری در اجتناب شناختی، برانگیختگی و تجارب تجزیه‌ای ایجاد کرد (p<0.01). این بهبودها در مرحله پیگیری سه‌ماهه نیز پایدار ماندند. اندازه اثر محاسبه‌شده برای هر سه متغیر بالا بود و نشان‌دهنده نقش قابل‌توجه درمان در کاهش شدت نشانه‌های PTSD است. درمان شناختی بک رویکردی مؤثر برای کاهش علائم اصلی PTSD از جمله اجتناب شناختی، برانگیختگی و تجارب تجزیه‌ای است و می‌تواند به عنوان مداخله‌ای کارآمد در برنامه‌های درمانی بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه به‌کار رود.