اثربخشی نقاشی‌درمانی مبتنی بر پروتکل ماریان لیبمن بر تنظیم هیجان دختران تک والد ۹ تا ۱۱ سال

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی نقاشی‌درمانی مبتنی بر پروتکل هنردرمانی ماریان لیبمن بر تنظیم هیجان دختران تک‌والد ۹ تا ۱۱ سال منطقه ۸ تهران انجام شد. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی دختران تک‌والد ۹ تا ۱۱ سال منطقه ۸ تهران بود. پس از انتخاب تصادفی یک مدرسه، ۴۴ دانش‌آموز واجد شرایط با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل، هرکدام شامل ۲۲ نفر، گمارده شدند. گروه آزمایش در ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای نقاشی‌درمانی مبتنی بر پروتکل ماریان لیبمن شرکت کرد، درحالی‌که گروه کنترل در فهرست انتظار باقی ماند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه تنظیم هیجان شیلد و کیکتی گردآوری شدند. پس از بررسی مفروضه‌های نرمال‌بودن، همگنی واریانس‌ها و همگنی شیب‌های رگرسیون، داده‌ها با تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که نقاشی‌درمانی بر تمامی مؤلفه‌های تنظیم هیجان اثر معناداری داشت (p<0.001). اندازه اثر مداخله برای خودآگاهی و ابراز هیجانات ۰٫۸۳۰، بی‌ثباتی هیجانی ۰٫۶۷۹، انعطاف‌پذیری هیجانی ۰٫۶۴۵، کنترل و مدیریت هیجانات منفی ۰٫۵۳۶ و عدم تناسب موقعیتی تظاهرات هیجانی ۰٫۴۷۳ بود. بیشترین اثر مداخله در مؤلفه خودآگاهی و ابراز هیجانات مشاهده شد. مقادیر آماره F برای مؤلفه‌های تنظیم هیجان بین ۳۷٫۶۷۵ تا ۲۰۴٫۸۴۰ قرار داشت و تفاوت تعدیل‌شده میان گروه آزمایش و کنترل در همه مؤلفه‌ها معنادار بود. نقاشی‌درمانی مبتنی بر پروتکل ماریان لیبمن می‌تواند مداخله‌ای مؤثر، غیرتهاجمی و متناسب با ویژگی‌های رشدی کودکان برای بهبود شناسایی، ابراز، کنترل و انعطاف‌پذیری هیجانی دختران تک‌والد باشد. استفاده از این مداخله در مدارس و مراکز مشاوره کودکان می‌تواند در پیشگیری و کاهش مشکلات هیجانی این گروه نقش مؤثری داشته باشد.