مقایسه اثربخشی بازی‌درمانی رویکرد والد‌محور با رویکرد کودک‌محور بر هوش هیجانی دانش‌آموزان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی

چکیده

هدف این پژوهش، مقایسه اثربخشی بازی‌درمانی با رویکرد والد‌محور و کودک‌محور بر بهبود هوش هیجانی دانش‌آموزان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی بود. این پژوهش به‌صورت نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و پیگیری با سه گروه انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان 7 تا 8 ساله مبتلا به اضطراب اجتماعی در مقطع ابتدایی شهر زاهدان بود که 60 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (بازی‌درمانی والد‌محور و کودک‌محور) و یک گروه کنترل (هر گروه 20 نفر) جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه هوش هیجانی صفت – فرم کودکان (TEIQue-CF) بود. مداخلات شامل پروتکل 10 جلسه‌ای بازی‌درمانی والد‌محور و پروتکل 16 جلسه‌ای بازی‌درمانی کودک‌محور اجرا شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند. نتایج تحلیل واریانس مکرر نشان داد اثر زمان (F=582.91, p<0.001) و اثر تعامل زمان × گروه (F=93.56, p<0.001) بر هوش هیجانی معنادار است. همچنین اثر بین‌گروهی (F=65.16, p<0.001) تفاوت معنادار بین گروه‌ها را نشان داد. آزمون بونفرونی نشان داد هر دو مداخله نسبت به گروه کنترل به‌طور معناداری مؤثر بوده‌اند (p<0.001)، و تفاوت بین دو مداخله نیز معنادار است (p=0.002) به‌گونه‌ای که بازی‌درمانی والد‌محور اثربخشی بیشتری نسبت به کودک‌محور داشت. بازی‌درمانی، به‌ویژه در قالب رویکرد والد‌محور، می‌تواند به‌طور مؤثری موجب بهبود هوش هیجانی در دانش‌آموزان مبتلا به اضطراب اجتماعی شود و مداخله در سطح خانواده، پایداری بیشتری در پیامدهای درمانی ایجاد می‌کند.