مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت و طرحواره‌درمانی متمرکز بر ذهنیت بر رضایت‌مندی از تصویر بدن و تاب‌آوری افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر

چکیده

هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت و طرحواره‌درمانی متمرکز بر ذهنیت بر رضایت‌مندی از تصویر بدن و تاب‌آوری افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر بود. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل دانشجویان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در سال تحصیلی 1403–1404 بود که از میان آنان 45 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه 15 نفره (درمان مبتنی بر شفقت، طرحواره‌درمانی متمرکز بر ذهنیت و کنترل) جایگزین شدند. هر یک از مداخلات در 8 جلسه گروهی برگزار شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه نگرانی ایالت پنسیلوانیا، پرسشنامه روابط چندبعدی خود و بدن، و مقیاس تاب‌آوری کانر–دیویدسون بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند. نتایج نشان داد اثر زمان، اثر گروه و اثر تعاملی زمان×گروه بر رضایت‌مندی از تصویر بدن معنادار بود (p<0.001). درمان مبتنی بر شفقت نسبت به طرحواره‌درمانی متمرکز بر ذهنیت در بهبود رضایت از تصویر بدن اثربخشی بیشتری نشان داد. در متغیر تاب‌آوری نیز اثر زمان و اثر تعاملی زمان×گروه معنادار بود (p<0.001) و هر دو مداخله نسبت به گروه کنترل اثربخش بودند، اما طرحواره‌درمانی متمرکز بر ذهنیت تغییرات بزرگ‌تر و پایدارتری در تاب‌آوری ایجاد کرد. یافته‌ها حاکی از آن است که درمان مبتنی بر شفقت گزینه‌ای مناسب‌تر برای ارتقای رضایت از تصویر بدن و طرحواره‌درمانی متمرکز بر ذهنیت رویکردی مؤثرتر برای افزایش تاب‌آوری در افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر است.