بررسی تطبیقی عملکردهای اجرایی و اضطراب در انواع مالتیپل اسکلروزیس

چکیده

هدف از این پژوهش بررسی تطبیقی عملکردهای اجرایی و اضطراب در بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس با سیر عودکننده–فروکش‌کننده و پیشرونده بود. این پژوهش از نوع کمی و با طرح علی–مقایسه‌ای انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس عضو انجمن ام‌اس استان فارس بود که 60 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و در دو گروه 30 نفری (عودکننده–فروکش‌کننده و پیشرونده) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه کارکردهای اجرایی بزرگسالان (فرم خودگزارش) و پرسشنامه اضطراب بک بود. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون‌های استنباطی شامل آزمون تی مستقل و تحلیل واریانس چندمتغیره در نرم‌افزار SPSS نسخه 28 تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین دو گروه در نمره کل کارکردهای اجرایی تفاوت معناداری وجود دارد (t = -3.18, p = 0.002) به‌طوری‌که گروه پیشرونده عملکرد ضعیف‌تری داشت. همچنین تفاوت در شاخص‌های تنظیم رفتاری (p = 0.006) و فراشناختی (p = 0.002) معنادار بود. در مقابل، نمره کل اضطراب در گروه عودکننده–فروکش‌کننده به‌طور معناداری بالاتر بود (t = 4.95, p = 0.001). تحلیل‌های چندمتغیره نیز تفاوت معنادار بین گروه‌ها را در علائم شناختی–هیجانی (p = 0.005)، قلبی–تنفسی (p = 0.019) و عصبی–حسی (p = 0.001) نشان داد، در حالی که تفاوت در علائم لرزشی–حرکتی و ترس شدید معنادار نبود. یافته‌ها نشان داد که نوع سیر بیماری مالتیپل اسکلروزیس با الگوهای متفاوتی از اختلالات شناختی و اضطراب همراه است، به‌گونه‌ای که بیماران پیشرونده بیشتر دچار نقص در کارکردهای اجرایی و بیماران عودکننده–فروکش‌کننده بیشتر دچار اضطراب هستند.