مقایسه اثربخشی مداخلات پذیرش و تعهد، مثبت نگری، درمان وجودی بر افزایش امید به زندگی در زنان سرپرست خانوار

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد، مثبت‌نگری و درمان وجودی بر افزایش امید به زندگی در زنان سرپرست خانوار انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زنان سرپرست خانوار منطقه 2 شهر قم بود که از میان آنان 60 نفر به شیوه در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در چهار گروه 15 نفره شامل سه گروه آزمایش و یک گروه کنترل جایگزین شدند. گروه‌های آزمایش به‌ترتیب مداخلات پذیرش و تعهد، مثبت‌نگری و درمان وجودی را طی 8 جلسه دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه امید به زندگی اسنایدر و همکاران (1991) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS-27 و تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که هر سه مداخله موجب افزایش معنادار امید به زندگی و مؤلفه‌های آن در مرحله پس‌آزمون شدند. تحلیل واریانس آمیخته نشان داد اثر گروه و زمان بر امید به زندگی معنادار بود (011/0>p، 42/71=F). همچنین در تفکر عاملی و تفکر راهبردی نیز تفاوت معنادار مشاهده شد. نتایج آزمون بونفرونی نشان داد درمان مثبت‌نگری در مقایسه با درمان وجودی تأثیر بیشتری بر امید به زندگی داشت (039/0>p، 21/57=F). همچنین بین درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان مثبت‌نگری نیز تفاوت معنادار مشاهده شد (017/0>p، 42/41=F)، اما بین درمان وجودی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد تفاوت معناداری وجود نداشت. یافته‌های پژوهش نشان داد هر سه رویکرد درمانی در افزایش امید به زندگی زنان سرپرست خانوار مؤثر هستند، اما درمان مثبت‌نگری اثربخشی بیشتری نسبت به درمان وجودی نشان داد. بنابراین می‌توان از این مداخلات، به‌ویژه درمان مثبت‌نگری، در برنامه‌های حمایتی و مشاوره‌ای ویژه زنان سرپرست خانوار استفاده کرد.