اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودآگاهی و پریشانی روانشناختی در افراد مبتلا به اختلال افسردگی

چکیده

هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر خودآگاهی و پریشانی روان‌شناختی در افراد مبتلا به اختلال افسردگی بود. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل افراد مبتلا به اختلال افسردگی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران در سال 1404 بود. از میان آنان 30 نفر به شیوه نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودآگاهی نستورم و داویس و پرسشنامه پریشانی روان‌شناختی کسلر (K-10) بود. گروه آزمایش طی 8 هفته در جلسات 90 دقیقه‌ای درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین دو گروه در متغیر خودآگاهی تفاوت معناداری وجود دارد (F=9.86, p<0.01). همچنین نتایج نشان داد میانگین نمرات خودآگاهی در گروه آزمایش از 22.53 در پیش‌آزمون به 30.60 در پس‌آزمون افزایش یافته است. در متغیر پریشانی روان‌شناختی نیز تفاوت معناداری بین گروه‌ها مشاهده شد (F=10.25, p<0.01) و میانگین نمرات پریشانی روان‌شناختی در گروه آزمایش از 36.48 در پیش‌آزمون به 26.60 در پس‌آزمون کاهش یافت. این یافته‌ها بیانگر اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در بهبود خودآگاهی و کاهش پریشانی روان‌شناختی افراد مبتلا به افسردگی است. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی، پذیرش تجربه‌های درونی و کاهش اجتناب تجربی، توانست موجب ارتقای خودآگاهی و کاهش پریشانی روان‌شناختی در افراد مبتلا به اختلال افسردگی شود. بنابراین می‌توان از این رویکرد به‌عنوان یک مداخله مؤثر در مراکز مشاوره و درمانی برای بهبود سلامت روان افراد مبتلا به افسردگی استفاده کرد.